Van graan tot meel

Kweern

Deze kweern is gemaakt naar voorbeeld van de kweernen die de Romeinen in onze contreien gebruikten. Maakten zij ze uit massief basaltlava die ze in de Eifel delfden, deze is uit kosten overweging, gemaakt van gemalen basalt. In hetzelfde procedé als bij kunststenen.
De kweernen moesten makkelijk mee te nemen zijn en makkelijk met de hand te bedienen.
Daarom maakte men ze niet al te groot. Het nadeel was wel dat het graan meerdere keren gemalen moest worden alvorens het fijn genoeg was om mee te kunnen bakken.
Zeker nu de tarwe harder is dan in de Romeinse tijd, is dat het geval. Men moet het graan nu wel 4 keer malen om het fijn genoeg te krijgen. Als men de lopersteen zwaarder zou maken, zal het sneller gaan. Helaas is de steen nog maar zeer moeilijk tot niet rond te krijgen. Voor kinderen zou het dan onmogelijk zijn om zelf met de kweern te kunnen malen. Om het voor hen iets makkelijker te maken is de draaiknop op een klein armpje net buiten de steen gezet. Verder naar buiten zal het nog makkelijker maken, maar dan zijn de kinderarmen weer te kort.
De kweern is niet bedoelt om snel even graan te malen voor huishoudelijk gebruik. Hij is educatief bedoelt. De kweern maakt zichtbaar dat voor malen twee stenen nodig zijn. Dat het graan in het midden erin gaat en aan de buitenkant er weer als meel uit komt. Ook maakt hij voelbaar dat malen veel kracht kost. Maar dat deert kinderen niet. Zeker vanaf acht jaar krijgen ze er niet genoeg van!
Als het meel na de tweede keer met een eenvoudige keukenzeef wordt gezeefd, kunnen de kinderen al snel en trots hun eigen gemalen meel meenemen!
 
Hans Titulaer
 
 

Maal proces

Maalkoppel
Molen de Zwaluw heeft één koppel maalstenen. Het graan wordt in de trechtervormige bak, het kaar, gestort. Via een opening loopt het in de schuddebak of het schoe. Door de schuddende beweging werkt het graan zich naar voren en valt in het kropgat van de maalsteen.
Loper van het maalkoppel
De maalstenen zijn z.g. blauwe stenen. Dat is een natuursteen van basaltlava uit het Eifel gebied.
In het midden van de steen zie je het kropgat waarin de steenspil loopt
Overbrenging steenspil - steen
De steenspil grijpt in de balanceer- of engelse rijn. Hierdoor wordt de loper van het maalkoppel aangedreven.
Het graan wat in het kropgat valt, hoopt zich op en werkt zich uiteindelijk tussen de maalstenen.
Maalkoppel
Meelring
Om de onderste steen van het maalkoppel, de ligger, zit een houten ring. dit is de meelring. Het meel wat tussen de stenen vandaan komt, valt op deze ring. Op één plaats in de meelring zit een gat, waardoor het meel, via de meelpijp, een verdieping lager valt.
Het jagertje
Aan de zijkant van de loper is een stukje leer gemonteerd, het z.g. jagertje. Dit stukje leer schuift het meel in de richting van de meelpijp
Meelpijp
De molenaar staat tijdens het malen bij de meelpijp. Hij vult de zakken met het meel en controleert de kwaliteit van het meel. Door het bedienen van de lichtboom kan hij dit eventueel corrigeren.
Meelpijp

Schrijf een commentaar: (Klik hier)

123website.nl
Tekens over: 160
OK Verzenden.
Bekijk alle commentaren

Nieuwe commentaren

30.08 | 22:28

Beste Gerard,
Volgens het Kadaster is de molen in 1845 gebouwd. Het Kadaster is te raadplegen bij het gemeentearchief in Vries.

...
30.08 | 21:03

Hans,

de molen is gebouwd in het jaar 1837 en niet in 1844/1845

Gerard

...
09.07 | 15:56

https://www.flickr.com/photos/148859204@N07/33740887023/

Met vriendelijke groet

Hans R. van der Woude

...
02.09 | 11:12

Hoi Gerard, Erg bedankt voor de ontvangst en rondleiding door de molen aan de groep buitenlandse jongeren van het vrijwilligersproject bij Staatsbosbeheer!

...
Je vindt deze pagina leuk