Welkom op korenmolen de Zwaluw

Agenda

11. okt, 2018
Albert Kalk is de molenaar
13. okt, 2018
Anne Hulst is de molenaar
18. okt, 2018
Albert Kalk is de molenaar
20. okt, 2018
Dirk Tijseling is de molenaar
25. okt, 2018
Albert Kalk is de molenaar
27. okt, 2018
Klussendag en werkoverleg
Vandaag zijn alle molenaars aanwezig om klusjes te doen
3. nov, 2018
Dirk Tijseling is de molenaar
8. nov, 2018
Albert Kalk is de molenaar
10. nov, 2018
Gerard Fredriks is de molenaar
15. nov, 2018
Albert Kalk is de molenaar
17. nov, 2018
Molenaars uitje
De molenaars gaan op stap. Ze bezoeken collega molenaars op hun molens
22. nov, 2018
Albert Kalk is de molenaar
24. nov, 2018
Dirk Tijseling is de molenaar
29. nov, 2018
Albert Kalk is de molenaar
1. dec, 2018
Dirk Tijseling is de molenaar

Het laten sporen van de molenwielen.

 
Afgelopen zomer was de warmste zomer sinds jaren. Dat had zijn weerslag op vele sectoren in ons land. De wijnboeren wreven in hun handen, dit jaar geeft de beste druivenoogst sinds het begin van de teelt in Nederland. Vele landbouwboeren zaten te smachten om water. De molenaars draaiden in eerste instantie gewoon door. Later in de zomer kregen vele molens te maken met krimpend hout. Het hout in de molens was door de droge, lange hete zomer meer gekrompen dan normaal. Hierdoor zijn veel wiggen los komen te zitten. Wiggen vind je bij de roeden, heklatten, molenwielen e.d. Je kunt hiermee de roeden en heklatten vastzetten en de wielen op de assen vast en gecentreerd houden. Molen de Zwaluw te Oudemolen had ook losse wiggen . Een week voor de Nationale Monumentendag werd geconstateerd dat er teveel wiggen los zaten. Het was niet meer verantwoord om de molen te laten draaien. Er kon schade ontstaan aan het gaandewerk. De molen moest tijdens Monumentendag noodgedwongen stil blijven staan. Voor bezoekers was de molen gewoon open. Het stilstaan had ook weer een leuke bijkomstigheid. De bezoekers konden nu de kapzolder bezoeken. Normaal is die niet toegankelijk tijdens het in bedrijf zijn van de molen. Vele bezoekers hebben gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Ze keken hun ogen uit, vertelde molenaar Dirk Tijseling.
Molenbouwer Doornbosch uit Aadorp had de week na Monumentendag tijd om onze molen onderhanden te nemen.
Zit er één wig los, kan die door de molenaar weer vast geslagen worden. Als een wig weggevallen is, is het zaak deze zo snel mogelijk weer terug te plaatsen. Bij het aanslaan van de wig, merk je aan de veranderende klank dat de wig weer vastzit. Hierna kunnen de wouterlatjes en de borgspijkers weer onder de wiggen worden geplaatst.
Het plaatsen en aanslaan van de wiggen is werk voor de molenbouwer. Doe je het namelijk verkeerd, kan er schade ontstaan aan het gaandewerk.
Bij de Zwaluw waren er meerdere wiggen losgeraakt, zodat het een klus werd voor de molenbouwer.
Het eerste wat de molenbouwer deed was het bovenwiel controleren. De vele oude wiggen die los zaten, konden niet meer worden vastgeslagen. Daarvoor was geen ruimte meer. Er moesten nieuwe wiggen worden gemaakt. Een voor een werden de oude wiggen vervangen door nieuwe. De nieuwen werden net zo geplaatst als de ouden vastzaten. Om en om werden de wiggen vastgeslagen. Op deze manier heb je kans dat het bovenwiel goed op z’n plaats blijft zitten. Om te zien of dat zo is, wordt de centrering, oftewel het sporen, van het bovenwiel gecontroleerd. Dat gaat als volgt:
Boven op de langespruit, aan de kant van de pal, wordt een plankje met een lijmtang vastgezet. Het bovenwiel moet nog vrij rond kunnen draaien. Het gevlucht wordt zo neergezet, dat de roede voor de borst staat.
Op de kruisarmen van het bovenwiel worden op de vier zijden, vier unieke kenmerken getekend. De molenbouwer heeft met een krijt O en dubbel O voor de ene roede, en X dubbel X voor de andere roede getekend.
Een duimstok wordt tegen de buitenkant van het bovenwiel over het plankje gelegd. Hierlangs tekent de molenbouwer een streep. Nu zet hij zijn duimstok tegen de voorkant van het bovenwiel aan en meet een afstand van b.v. 20 cm af. Hij zet op de lijn een dwarsstreepje bij de 20 cm. Tevens noteert hij bij welk merkteken van de kruisarm dit hoort. Nu gaat de molenbouwer naar de begane grond en draait het gevlucht één end verder.
Weer zet hij zijn duimstok tegen de buitenkant van het bovenwiel over het plankje en tekent een streep. Met de duimstok tegen het bovenwiel aan meet hij weer 20 cm af en zet een dwarsstreepje op de lijn. Hier zet hij ook weer het merkteken van de kruisarm neer. Op deze manier gaat hij alle enden bij langs.
Zit het bovenwiel 100 % goed gewigd, dan komen de lijnen en streepjes alle vier over elkaar heen te liggen. Echter zal dit nooit het geval zijn.
Aan de hand van de lijnen met streepjes kan de molenbouwer zien welke wiggen gelost moeten worden en welke aangeslagen. Hoeveel dit moet gebeuren is afhankelijk hoeveel de lijnen van elkaar afliggen. De praktijkervaring van de molenbouwer komt nu om de hoek kijken.
Heeft hij de wiggen weer vastgezet, dan moet hij het gehele ritueel weer van voren af aan uitvoeren. En daarna misschien nog vele keren. Net zo lang tot de afwijkingen het kleinst zijn, waardoor het wiel het best gecentreerd is. Het centreren is een zeer tijdrovende bezigheid.
Voor de molenaar is het zaak om na een lange droge zomer het sporen van de wielen te controleren. Zeker nadat een aantal keren een wig is vastgeslagen.
Met de plankjes methode, kan de molenaar snel zien of het tijd wordt om de molenbouwer in te schakelen.
 

Open Monumentendag

Het hout in de molen is door de mooie, warme zomer zo droog geworden dat vele wiggen los zijn gaan zitten. Bij onze molen is hierdoor het bovenwiel los komen te zitten. Het was niet meer vertrouwd om de molen te laten draaien. Dit kwam niet zo goed uit. Afgelopen weekend was het Nationale Monumentendag. In dat weekend zijn vele monumenten geopend voor het publiek. Molen de Zwaluw was wel geopend, maar draaide niet. Jammer, want er was een goede draai en maal wind. Positieve bijkomstigheid is dat de bezoekers nu ook een kijkje konden nemen op de kapzolder. Dit is de machine kamer van de molen. Als er wordt gedraaid is deze zolder niet toegankelijk. Er zijn molens die zo groot zijn dat de draaiende delen in de kap afgeschermd kunnen worden. Hierdoor is het mogelijk om op die grote molens de kap wel te bewonderen tijdens het draaien. Onze molen is, zoals alle molens in Drenthe, erg kleine. Hier moet de molen stil staan om veilig op de kapzolder te komen. Afgelopen zaterdag was molenaar Dirk Tijseling aanwezig om de mensen een rondleiding te geven, nu ook op de kapzolder. Hier hebben vele mensen gebruik van gemaakt. De meesten wisten niet wat ze zagen. Ze waren erg onder de indruk van deze machinekamer.

Komende week wordt door molenbouwer Doornbosch uit Aadorp het bovenwiel weer vast gewigd. Tevens controleert hij de rest van de verbindingen. Doornbosch zegt dat vele molens last hebben gehad van de droge, warme zomer. Hij heeft het hierdoor erg druk.

De molenaars nodigen iedereen uit om na volgende week onze draaiende molen weer te komen bezoeken. Bij voldoende wind zullen de wieken, met de wind in de zeilen, vrolijk zijn rondjes weer maken.

Gerard Fredriks

Hans R van der Woude heeft onderstaande foto gemaakt. Zie ook deze link met het werk van hem.

Hans R van der Woude

Drentsche Molendag 2018

Gerard Fredriks

De Drentsche Molendag heeft niet veel bezoekers op de been gebracht. Het weer gooide roet in het eten. Er trokken veel buien over de molen. Rond de middag waren er zes bezoekers in de molen geweest. Rond een uur of drie bereikten we het maximaal aantal bezoekers van vijfentwintig personen.  Voor ons niet slecht, maar we hadden op meer gehoopt. De molenaars hebben het grootstse deel van de dag doorgebracht met het doen van verschillende klusjes. Het voordeel van zo'n regenachtige dag met zon is dat er mooie wolkenluchten ontstaan. Net na het losbarsten van een hevige bui is deze foto gemaakt. Het ziet er onheilspellend uit. Nu maar hopen dat de Open Monumentendag op 8 en 9 september mooier weer oplevert.

Molenaar op Unesco Werelderfgoedlijst

Sinds kort staat het molenaarsambacht op de Unesco Werelderfgoedlijst. Lees hier de felicitaties van de Gemeente Tynaarlo.

Foto verslag

Gevlucht staat op het noorden
nieuwsgierig aagje
Drentse Molendagen
winter 2009
uitzicht vanaf de kapzolder

Schrijf een commentaar: (Klik hier)

123website.nl
Tekens over: 160
OK Verzenden.

Hans R. van der Woude | Antwoord 11.07.2018 15.16

https://www.flickr.com/photos/148859204@N07/33740887023/

Met vriendelijke groet,

Hans R. van der Woude

Gerard | Antwoord 13.06.2017 22.55

Foto kan je sturen naar fredr180@planet.nl
Gerard

Bart | Antwoord 13.06.2017 09.13

Hallo Molenaars,
Laatst heb ik een interessante foto gemaakt van de molen bij volle maan.
Waar zou ik de foto naar toe kunnen sturen (alsjullienieuwschierigzijn

Gerard 13.06.2017 17.56

Hoi Bart, we zijn erg benieuwd. Stuur hem maar naar naar onderstaande.
Dan plaats ik hem op onze site.

Groet, Janet | Antwoord 01.04.2014 17.41

Dag molenaar,
Wat een prachtige website voor een prachtige molen op een al even geweldige plek in onze gemeente!

Bekijk alle commentaren

Nieuwe commentaren

30.08 | 22:28

Beste Gerard,
Volgens het Kadaster is de molen in 1845 gebouwd. Het Kadaster is te raadplegen bij het gemeentearchief in Vries.

...
30.08 | 21:03

Hans,

de molen is gebouwd in het jaar 1837 en niet in 1844/1845

Gerard

...
30.08 | 20:54

Hallo Hans,

sorry voor de late reactie
Mooie foto
Staat op onze home pagina

Gerard

...
11.07 | 15:16

https://www.flickr.com/photos/148859204@N07/33740887023/

Met vriendelijke groet,

Hans R. van der Woude

...
Je vindt deze pagina leuk